बारा, १० कात्तिक। नेपाल प्रिमियर लिग (एनपिएल) को तेस्रो संस्करणले नेपाली क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा चिनाउने अवसर सिर्जना गरेको छ। चर्चित विदेशी खेलाडीको सहभागिता, अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) को मान्यता र पाकिस्तानी खेलाडीको अनापत्ति प्रमाणपत्र (एनओसी) विवादका कारण प्रतियोगिताबारे भारत, पाकिस्तान र बंगलादेशका क्रिकेट सञ्चारमाध्यममा समाचार प्रकाशित भइरहेका छन्। श्रीलंकासहित अन्य क्रिकेट राष्ट्रमा पनि नेपाली प्रतियोगिताले विदेशी खेलाडीको सहभागितामार्फत आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्ने अवसर पाएको छ।
सन् २०२४ मा सुरु भएको एनपिएलले छोटो समयमै घरेलु क्रिकेट प्रतियोगिताबाट व्यावसायिक फ्रेन्चाइज लिगका रूपमा विकास गर्ने प्रयास गरेको छ। तेस्रो संस्करणमा प्रवेश गर्दा यसको चर्चा खेलको नतिजा र खेलाडीको प्रदर्शनमा मात्र सीमित छैन; विदेशी खेलाडीको उपलब्धता, क्रिकेट बोर्डको अनुमति, प्रसारण अधिकार र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतियोगिताको सम्भावनासम्म फैलिएको छ।
भारतीय सञ्चारमाध्यममा पाकिस्तानी खेलाडीको एनओसी विवादले विशेष स्थान पाएको छ भने बंगलादेशको क्रिकेट पोर्टल BDCricTime ले शाकिब अल हसनसहित आफ्ना खेलाडीको एनपिएल सहभागितालाई प्राथमिकताका साथ प्रस्तुत गरेको छ। यसले एनपिएलप्रतिको अन्तर्राष्ट्रिय चासो विभिन्न देशमा फरक–फरक विषयमार्फत अभिव्यक्त भइरहेको देखाउँछ।
भारतीय सञ्चारमाध्यममा पाकिस्तानी खेलाडीको एनओसी विवाद
एनपिएलको अन्तर्राष्ट्रिय चर्चामा सबैभन्दा बढी ध्यान तानेको विषय पाकिस्तानी खेलाडीको सहभागितामा देखिएको अन्योल हो। पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड (पीसीबी) ले एनपिएलमा खेल्न आउने केही खेलाडीको एनओसी रोकेको समाचार सार्वजनिक भएपछि भारतीय सञ्चारमाध्यमले यसलाई प्रमुखताका साथ उठाएका छन्।
भारतको _Moneycontrol_ ले पीसीबी अध्यक्ष मोहसिन नक्वीको नेतृत्वमा बोर्डले विदेशी लिगमा खेलाडीको सहभागितासम्बन्धी नीति अपनाएको विषयमा प्रश्न उठाएको छ। _ABP Live_, _Prabhat Khabar_ र क्रिकेट समाचार पोर्टल _CricTracker_ ले पनि पाकिस्तानी खेलाडीको अनुमति विवाद र प्रतिखेलाडी २५ हजार अमेरिकी डलर मागिएको भनिएको विषयमा समाचार प्रकाशित गरेका छन्।
एनपिएलसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई उद्धृत गर्दै प्रकाशित समाचारअनुसार साहिबजादा फरहान, हैदर अली, हुसैन तलत, इफ्तिखार अहमद, हसन अली, हुनैन शाह र उसामा मिरलगायत खेलाडीको सहभागिता अन्योलमा परेको थियो। तर, पीसीबीले उक्त रकम औपचारिक रूपमा मागेको लिखित प्रमाण सार्वजनिक रूपमा पुष्टि भएको छैन र बोर्डको आधिकारिक प्रतिक्रिया पनि तत्काल आएको थिएन।
यस विषयले भारतीय क्रिकेट कन्टेन्ट क्रिएटरहरूका लागि पनि बहसको विषय बन्ने आधार तयार गरेको छ। विदेशी फ्रेन्चाइज लिगमा खेलाडीको सहभागिता, क्रिकेट बोर्डको अनुमति र अतिरिक्त आर्थिक शुल्कका विषयमा सामाजिक सञ्जालमा चर्चा हुन सक्छ। यद्यपि, कुनै निश्चित भारतीय कन्टेन्ट क्रिएटरको प्रमाणित भिडियो वा पोस्टबिना उनीहरूले पीसीबीको आलोचना गरे वा एनपिएलको पक्षमा विशेष धारणा राखे भनेर दाबी गर्न सकिँदैन।
पाकिस्तानका सञ्चारमाध्यम _ProPakistani_ ले पनि एनपिएलमा खेलाडीको सहभागिता र एनओसी विवादबारे समाचार प्रकाशित गरेको छ। यसले विवाद नेपाल र भारतमा मात्र सीमित नभई पाकिस्तानी क्रिकेटसम्बन्धी सञ्चारमाध्यमको चासोको विषयसमेत बनेको देखाउँछ।
बंगलादेशमा शाकिबको सहभागिताले बढाएको चासो
बंगलादेशमा एनपिएलसम्बन्धी समाचारको प्रमुख विषय आफ्ना खेलाडीको सहभागिता बनेको छ। त्यहाँको क्रिकेट पोर्टल _BDCricTime_ ले शाकिब अल हसन पोखरा एभेन्जर्सबाट प्रतियोगिताभर खेल्ने समाचार प्रकाशित गरेको छ। उक्त पोर्टलले मेहदी हसन, अकबर अली, जिशान आलम र अरिफुल इस्लामजस्ता खेलाडीले पनि एनपिएलमा अवसर पाएको विषयलाई प्राथमिकता दिएको छ।
शाकिबको अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव र बंगलादेशी क्रिकेटमा उनको परिचित छविले पोखरा एभेन्जर्सप्रति मात्र नभई समग्र एनपिएलप्रति पनि चासो बढाउन सक्छ। युवा बंगलादेशी खेलाडीका लागि विदेशी फ्रेन्चाइज प्रतियोगितामा सहभागिता अनुभव बटुल्ने अवसरसमेत हो।
श्रीलंकाली बजारमा पनि सम्भावना
श्रीलंकाली खेलाडीको सहभागिताले एनपिएललाई अर्को दक्षिण एसियाली क्रिकेट बजारसँग जोडेको छ। एन्जेलो म्याथ्युजजस्ता अनुभवी खेलाडीको सहभागिताले श्रीलंकाली समर्थकलाई नेपाली प्रतियोगितातर्फ आकर्षित गर्न सक्ने सम्भावना छ। तर, श्रीलंकाका प्रमुख सञ्चारमाध्यममा एनपिएलले कति व्यापक चर्चा पाएको छ भन्ने पुष्टि गर्न पर्याप्त प्रत्यक्ष समाचार उपलब्ध छैन।
एनपिएलको अन्तर्राष्ट्रिय आकर्षण खेलाडीको राष्ट्रियतासँग मात्र सम्बन्धित छैन। विभिन्न देशका खेलाडी एउटै प्रतियोगितामा प्रतिस्पर्धा गर्दा उनीहरूका समर्थकलाई नेपाली क्रिकेटबारे जानकारी प्राप्त गर्ने अवसर मिल्छ। यसलाई नियमित दर्शकमा रूपान्तरण गर्न भने सहज प्रसारण र प्रभावकारी प्रचार आवश्यक हुन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजार विस्तारमा एनपिएल
एनपिएलको तेस्रो संस्करणलाई आईसीसीले आधिकारिक मान्यता दिएपछि प्रतियोगितामा खेलाडीले बनाएका रन र लिएका विकेट आधिकारिक टी–२० करिअर तथ्यांकमा गणना हुने भएका छन्। यसले प्रतियोगिताको विश्वसनीयता बढाउनुका साथै विदेशी खेलाडीलाई आकर्षित गर्न सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
व्यावसायिक पक्षमा पनि एनपिएलले उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ। नेपाल क्रिकेट संघका अनुसार तेस्रो संस्करणको विश्वव्यापी ओटीटी प्रसारण अधिकार नेटटिभीले १८ करोड ४ लाख रुपैयाँमा, नेपालभित्रको टेलिभिजन प्रसारण अधिकार हिमालय टेलिभिजनले १४ करोड ६४ लाख रुपैयाँमा र टिकटिङ अधिकार इसेवाले ८५ लाख रुपैयाँमा प्राप्त गरेका छन्। तीनवटै सम्झौताको कुल मूल्य ३३ करोड ५३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।
अस्ट्रेलियाका डेभिड वार्नर, वेस्ट इन्डिजका आन्द्रे रसेल, इंग्ल्यान्डका मोइन अली, न्युजिल्यान्डका जिमी निसम, बंगलादेशका शाकिब अल हसन र श्रीलंकाका एन्जेलो म्याथ्युजजस्ता खेलाडीको सहभागिताले प्रतियोगिताको अन्तर्राष्ट्रिय आकर्षण बढाएको छ।
तर, विश्वव्यापी प्रसारण अधिकार हुनु र सबै देशमा ठूलो संख्यामा दर्शक पुग्नु फरक विषय हुन्। एनपिएलले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कति प्रभाव पारेको छ भन्ने मूल्यांकन गर्न देशअनुसारको दर्शक संख्या, डिजिटल पहुँच र प्रसारण तथ्यांक आवश्यक पर्छ।
चर्चा अवसरमा बदल्ने चुनौती
भारतीय सञ्चारमाध्यममा पाकिस्तानी खेलाडीको एनओसी विवाद, बंगलादेशी सञ्चारमाध्यममा शाकिबको सहभागिता र विदेशी खेलाडीको अनुबन्धसम्बन्धी समाचारले एनपिएललाई अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट समाचारमा स्थान दिलाएका छन्। तर, समाचारमा चर्चा पाउनु मात्र प्रतियोगिताको दीर्घकालीन सफलता होइन।
नेपाली खेलाडीको प्रदर्शन, प्रतिस्पर्धाको स्तर, मैदान तथा प्रसारण सुविधाको गुणस्तर, पारदर्शी व्यवस्थापन र विदेशी दर्शकसम्म नियमित पहुँचले एनपिएलको भविष्य निर्धारण गर्नेछन्।
तेस्रो संस्करणले नेपाली क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा चिनाउने महत्त्वपूर्ण अवसर दिएको छ। अब चुनौती चर्चित विदेशी खेलाडी र विवादका कारण प्राप्त ध्यानलाई स्थायी दर्शक, व्यावसायिक साझेदारी र नेपाली क्रिकेटप्रतिको दीर्घकालीन चासोमा रूपान्तरण गर्नु हो।
